Đề đọc hiểu Tiếng Việt số 3

Đọc truyện sau và trả lời các câu hỏi:

Câu chuyện cả giận mất khôn của Thành Cát Tư Hãn

Thành Cát Tư Hãn là vị vua nổi tiếng của Mông Cổ, một nhà lãnh đạo lỗi lạc trong lịch sử thế giới. Một buổi sáng nọ, Thành Cát Tư Hãn cùng các thuộc hạ vào rừng để săn bắn. Những người đi săn cùng đều mang theo cung tên nhưng nhà vua chỉ mang theo con chim ưng ông yêu thích. Ông cho rằng nó sẽ bắt mồi nhanh hơn và chính xác hơn bất cứ mũi tên nào, bởi loài chim có thể bay vút lên trời cao và nhìn thấy mọi vật mà con người không thể thấy.

Dù lùng sục cả buổi sáng nhưng đoàn người không săn được gì cả. Đến trưa, mọi người quay lại cung. Để không cáu kỉnh với thuộc hạ, Thành Cát Tư Hãn một mình rong ruổi cùng chiến mã trở về bằng một con đường vòng khác.

Sau một ngày dài, nhà vua khát nước đến mức cổ họng như có lửa đốt. Chú chim ưng rời khỏi vị trí quen thuộc trên cổ tay chủ, bay vút lên trời, bao giờ nó cũng tìm được đường về cung. Lúc sau, bỗng ông nhìn thấy dòng nước nhỏ chảy ra từ một tảng đá ngay trước mặt. Thành Cát biết những giọt nước này xuất phát từ con sông hay cái hồ nào đó trên kia. Ông nhảy xuống ngựa, lấy chiếc cốc bạc mang theo bên mình để hứng nước. Thật lâu nước mới chảy đầy cốc nhưng vừa lúc ông đưa lên miệng thì con chim ưng bay lên và giật đổ cốc xuống đất. Vị vua giận lắm, nhưng vì quá yêu quý con chim nên ông cho rằng có lẽ nó cũng khát nước. Ông cúi xuống nhặt chiếc cốc lên tiếp tục hứng nước, khi nước chỉ mới được nửa cốc, con chim ưng lại lao đến tấn công và làm đổ nước lần nữa. Ông vô cùng tức giận, rút kiếm ra khỏi vỏ, nhặt chiếc cốc và lại hứng nước, một mắt canh chừng dòng nước chảy, còn mắt kia để ý con chim ưng. Ngay lúc ông sắp uống thì con chim lại lao vào hất đổ. Thành Cát vung kiếm đâm thủng lồng ngực con vật mình yêu quý, làm chiếc cốc rớt xuống giữa khe đá hẹp, không thể nhặt lên được. Vì vậy, Thành Cát quyết định lội ngược lên phía nguồn nước và ông thấy giữa dòng nước trên nguồn có xác của một con rắn độc. Lúc đó, ông chợt hiểu ra là nếu lỡ uống dòng nước kia, có lẽ ông đã chết. Nhà vua đứng lặng người, quên cả cơn khát và nhận ra chim ưng vì cứu ông mới hết lần này đến lần khác làm đổ chén nước. Ông hối hận trở lại khe đá, nhẹ nhàng đỡ xác con vật tội nghiệp lên tay, đặt nó vào túi săn rồi lên ngựa phi thẳng về cung.

Sau đó, Thành Cát ra lệnh làm một bức tượng con chim bằng vàng, trên cánh khắc dòng chữ: “Thậm chí, khi một người bạn làm điều gì đó anh không thích, người đó vẫn cứ là bạn của anh”. Cánh còn lại ghi “Bất cứ hành động nào được thực hiện trong sự giận dữ đều là hành động đưa đến sự thất bại.”

                                                                                                                                                                                                                                                                         (Sưu tầm từ Internet)

Nhân vật trung tâm trong câu chuyện trên là:

Vì sao những người đi săn cùng đều mang theo cung tên còn nhà vua chỉ mang theo con chim ưng ông yêu thích?

Từ đồng nghĩa với từ “tức giận” trong câu: “Ông vô cùng tức giận, rút kiếm ra khỏi vỏ, nhặt chiếc cốc và lại hứng nước, một mắt canh chừng dòng nước chảy, còn mắt kia để ý con chim ưng.” là:

Tại sao con chim ưng lại hết lần này đến lần khác làm đổ chén nước của chủ?

Lí do khiến Thành Cát Tư Hãn quyết định lội ngược lên phía nguồn nước là:

Nhận xét nào là đúng khi nói về chú chim ưng trong câu chuyện?

Nghĩa của từ “lỗi lạc” trong câu: “Thành Cát Tư Hãn là vị vua nổi tiếng của Mông Cổ, một nhà lãnh đạo lỗi lạc trong lịch sử thế giới.” là:

Chi tiết Thành Cát ra lệnh làm một bức tượng con chim bằng vàng, trên cánh khắc dòng chữ: “Thậm chí, khi một người bạn làm điều gì đó anh không thích, người đó vẫn cứ là bạn của anh”. Cánh còn lại ghi “Bất cứ hành động nào được thực hiện trong sự giận dữ đều là hành động đưa đến sự thất bại.” cho ta thấy điều gì?

Qua việc mà Thành Cát Tư Hãn đã trải qua trong truyện, chúng ta rút ra được điều gì?

Câu tục ngữ, thành ngữ nào dưới đây phù hợp với nội dung câu chuyện?